کد خبر: ۴۲۵۲۳۹۰

تاریخ: ۱۵ آذر ۱۴۰۳ - ۰۸:۰۵

درس‌نامه‌های نهج‌البلاغه/ ۱۲

بازخوانی وداع امیرالمؤمنین(ع) با حضرت زهرا(س)

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به اینکه خطبه ۲۰۲ نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین(ع) در سوگ حضرت زهرا(س) و در قالب نجوا بیان شده است، گفت: حضرت مقام و منزلت حضرت زهرا(س) را با این بیان شرح می‌دهند که رفتن همسرشان، صبر ایشان را کم کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدابراهیم حجت‌پناه، مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری با تسلیت سالروز شهادت صدیقه طاهره حضرت فاطمه زهرا(س) و با اشاره به اینکه خطبه ۲۰۲ نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین(ع) در سوگ همسر مکرمشان حضرت زهرا(س) و در قالب نجوا بیان شده است، اظهار کرد: نجوا و مناجات، حالت آهسته صحبت کردن و در گوشی سخن گفتن است که حضرت در اوج غربت و مظلومیت و در سخت‌ترین شرایط زندگی خود که از دست دادن همسرشان است، این کلام را بر زبان جاری فرمودند.

وی با ذکر اینکه خطاب قرار دادن و سلام کردن به پیامبر گرامی اسلام(ص) در ابتدای خطبه ۲۰۲ حاکی از باور به زنده بودن ایشان است، ادامه داد: امام علی(ع) در ابتدای خطبه می‌فرمایند که «السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّي وَ عَنِ ابْنَتِكَ النَّازِلَةِ فِي جِوَارِكَ وَ السَّرِيعَةِ اللَّحَاقِ بِكَ» یعنی سلام بر تو اى پيامبر خدا، سلام من و دخترت كه اكنون در كنار تو فرود آمده و چه زود به تو پيوست.

حجت‌پناه ادامه داد: حضرت فاطمه(س) هم که پاره تن رسول‌الله(ص) بودند خیلی زود به ایشان ملحق شدند و در اینجا حکمت تعبیر «وَ السَّرِيعَةِ اللَّحَاقِ بِكَ» را متوجه می‌شویم که زودتر از همه به پدرشان پیوستند.

وی بیان کرد: نقل است که پیامبر(ص) در آخرین ساعات سخت بیماری فاطمه(س) را صدا زدند و با ایشان صحبت کردند. اشک در چشمان دخترشان جمع شد و شروع به گریه کردند. پیامبر(ص) باز با او صحبت کردند که وقتی فاطمه(س) از کنار پیامبر(ص) بلند شدند دیگر گریه نمی‌کردند و لبخند می‌زدند. کسانی که آنجا بودند، از حضرت فاطمه(س) پرسیدند که چرا اول گریه کردید و بعد لبخند زدید؟ ایشان در پاسخ گفتند: بار اول پدرم فرمودند: «به زودی من از پیش شما خواهم رفت و دنیا را ترک خواهم کرد.» من از این خبر ناراحت شدم و بار دوم فرمودند: فاطمه جان، در آن دنیا، تو اولین کسی هستی که به سوی من می‌آیی و من از این حرف بسیار خوشحال شدم.»

وی با بیان اینکه وقتی پیامبر(ص) از دنیا رفتند حرفی از غصب خلافت نبود، توضیح داد: تصور کنید بانویی که قرار بود همسرشان نفر اول حکومت اسلامی باشد و خودش جوان بودند و چهار فرزند نیز داشتند، اما از خبر شهادت زودهنگام خودشان خوشحال شده و لبخند رضایت می‌زنند.

امکانات دنیوی؛ پله صعود معنوی

این حافظ کل قرآن کریم با اشاره به کلام امیرالمؤمنین(ع) در کلام «تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا» اظهار کرد: انسان مؤمن هر اندازه هم که از امکانات دنیوی متنعم باشد، با دعا و استغفار و مناجات گرد و خاک دنیا را از خود می‌زداید، رو به بالا صعود می‌کند و همین دنیا را محل رشد و ارتقای معنوی خود قرار می‌دهد که مصداق «ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ» (نجم/۸) می‌شوند. بنابراین، در این دنیا می‌توانیم با بی‌توجهی به مطامع دنیایی و ازخودگذشتگی در نیازهای دنیوی خود و ارزش دادن به خود با تحمل سختی‌ها و گرسنگی‌ها و تشنگی‌ها، به مقام قرب برسیم. خداوند متعال همه امکانات را در دنیا برای انسان فراهم کرده است، اما این امکانات برای مؤمن حکم پله صعود و نجات را دارند که درجه انسان را رفیع کرده و او را به جایگاه مرتفع می‌رسانند.

این مدرس حوزه و دانشگاه در خصوص فراز «قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي وَ رَقَ عَنْهَا تَجَلُّدِي، إِلَّا أَنَّ فِي التَّأَسِّي لِي بِعَظِيمِ فُرْقَتِكَ وَ فَادِحِ مُصِيبَتِكَ مَوْضِعَ تَعَزٍّ» از خطبه ۲۰۲ نهج‌البلاغه تصریح کرد: امام علی(ع) در این فراز مقام و منزلت حضرت زهرا(س) را با این بیان شرح می‌دهند که رفتن همسرشان، صبر ایشان را کم کرد و تصریح می‌کنند که صبر من نتیجه وجود مبارک حضرت زهرا(س) بود و حال که او رفته است، احساس تنهایی می‌کنم.

حجت‌پناه ادامه داد: در حالی که اسلام در حال شکل‌گیری و رشد بود و در تمامی مراحل سخت و طاقت‌فرسا، امیرالمؤمنین(ع) وقتی به چهره حضرت زهرا(س) نگاه می‌کردند آرامش می‌یافتند و ایشان را سنگ صبور خود می‌دانستند، بنابراین زمانی که این یاور و حامی را از دست می‌دهند خطاب به پیامبر(ص) این‌گونه سخن می‌گویند که اگر رنج مصیبت تو را نکشیده بودم امروز توان شکیبایی بر مصیبت حضرت زهرا(س) نداشتم. حضرت در اینجا فراز قرآنی «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» را ذکر می‌کنند.

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به نقش مهم حضرت زهرا(س) در زندگی امیرالمؤمنین(ع) گفت: ایشان حدود سه چهار یاور واقعی امام علی(ع) را در عصر حاضر به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون شیعه در جهان رساندند و اینها از برکات اقدام درست و به‌موقع حضرت زهرا(س) است که در زمان فتنه دشمن، نقطه‌زنی کردند.

خدمت‌ حضرت زهرا(س) به ولایت

حجت‌پناه کلیدواژه ولایت در نقش تاریخی حضرت زهرا(س) را مورد تأکید قرار داد و گفت: اگر ولایت و ولایت‌پذیری محقق شود، مطمئن باشیم که جمع و جمعیت، جماعت و اجتماع شیعیان و عده و عُده و کیفیت و کمیت مسلمانان روز به روز افزون‌تر خواهد شد. امروز می‌بینیم که شهید سیدحسن‌ نصرالله از سلاله حضرت زهرا(س) جهان را چنان تحت‌تأثیر خود قرار می‌دهد که تفکر منحوس صهیونی مجبور است او را به شهادت برساند و این ننگ بزرگ را برای خود بخرد و اینها همه به برکت اقدام درست و به‌موقع حضرت است.

وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) متمرکز بر ولایت بودند زیرا می‌دیدند که دشمن با از بین بردن ولایت می‌خواهد ریشه اسلام را از بین ببرد، بنابراین بر ولایت ایستادگی کردند و کوتاه نیامدند. بعد از پیامبر(ص)، طبق قول معصوم(ع) «اِرْتَدَّ اَلنَّاسُ بَعْدَ اَلنَّبِيِّ إِلاَّ ثَلاَثَةَ نَفَرٍ» این سه یا چهار نفر را حضرت زهرا(س) با اقدام و عمل بهنگام به منصه ظهور رساندند تا حامی و یاور واقعی ولایت باشند.

حجت‌پناه با تأکید بر اینکه ولایت فقیه در امتداد ولایت پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) است، توضیح داد: ایام فاطمیه فرصتی برای پاسداشت اقدام و عمل حضرت در دفاع از حریم ولایت است، امروز هم نسخه همین است و ما تلاشمان باید این باشد که دست جوان و نوجوان را در دست ولایت بگذاریم تا به فضل الهی در مسیر درست باقی بمانند. اگر دشمن گوی سبقت را از ما ربود باید برای بازگشتن به نقطه شروع هزینه گزافی بدهیم و اینها درس حضرت زهرا(س) است.

وی ادامه داد: امروز ارادت داشتن محضر مقام معظم رهبری موضوعیت دارد و باید کار جدی در این زمینه داشته باشیم و هر کار ما اعم از کار تبلیغی و ترویجی، فرهنگی و... متمرکز بر این موضوع و منجر به این شود که علاقه جوان و نوجوان ما به ولی‌ فقیه زمان بیشتر و بیشتر شود و این موضوع، معیار سنجش کار فرهنگی و تبلیغی و پرورشی باشد.

دبیر ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد چهارمحال‌وبختیاری با بیان فراز «فَلَقَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِينَةُ، أَمَّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ وَ أَمَّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ، إِلَى أَنْ يَخْتَارَ اللَّهُ لِي دَارَكَ الَّتِي أَنْتَ بِهَا مُقِيمٌ» از خطبه ۲۰۲ نهج‌البلاغه بیان کرد: این عبارات هم بُعد حزن و هم حماسه دارد؛ حضرت زهرا(س) امانت پیامبر(ص) در دست امیرالمؤمنین(ع) و امانت خدا دست ما انسان‌ها بودند، ایشان بزرگ‌ترین ذخیره خدا در طول تاریخ و محور معرفی اهل بیت(ع) بودند که در حدیث شریف کساء بر آن صحه گذاشته شده است.

حزن و حماسه در خطبه ۲۰۲ نهج‌البلاغه

حجت‌پناه ادامه داد: انسان‌ها اما این امانت را خوب نگهداری نکردند یعنی پای کار ولایت نایستادند و گنجینه بی‌نظیری همچون حضرت زهرا(س) را از دست دادیم. اگر در ولایت‌پذیری و حمایت و اطاعت از ولایت کوتاهی کنیم، خدا نعمتش را از ما می‌گیرد، همان‌طور که امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(ع) و یک‌یک امامان(عج) را گرفت. امروز اگر می‌خواهیم میزبان امام عصر(عج) باشیم باید بر ولایت فقیه متمرکز شویم که در امتداد ولایت اهل بیت(ع) قرار دارد.

وی تأکید کرد: باید حواسمان به ودیعه‌های الهی باشد همان‌طور که جمهوری اسلامی و انقلاب در دست ما امانت است و خداوند متعال نیت‌ها و نگرش‌ها و اقدام و عمل ما را رصد می‌کند که آیا ما شایسته این امانت‌ها هستیم، آیا خون شهدا ما را به حرکت وا می‌دارد و از این ذخیره پرارزش استفاده می‌کنیم. بنابراین، امروز در فرصت تاریخی و حساس و خطیر قرار داریم که باید در سمت درست تاریخ قرار بگیریم و زمینه‌ساز ظهور باشیم.

حجت‌پناه بیان کرد: حضرت فاطمه زهرا(س) وقتی بین در و دیوار قرار گرفتند فرزندشان را صدا زدند و فرمودند: «ولدی العباس» و یا علی(ع) نگفتند تا نگاه شرمنده و ناامیدانه ایشان را نبینند.

این کارشناس مسائل دینی در پایان با اشاره به میزبانی چهارمحال‌وبختیاری از پنج شهید گمنام فاطمی در این ایام، تصریح کرد: این شهدای والامقام قطعاً با اشراف کامل و با برنامه آمدند و کار ویژه خواهند داشت و یقیناً یارگیری خواهند کرد و اتفاقات خوبی را رقم خواهند زد.