سازمان وکالت توسط امام صادق(ع) تشکیل شد

حجت‌الاسلام والمسلمین سید صادق خطیب، استاد حوزه در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایکنا از چهارمحال‌و‌بختیاری اظهار کرد: از ویژگی‌های اخلاقی امام صادق(ع) گزارش‌هایی از زهد، انفاق، علم فراوان، عبادت بسیار و تلاوت قرآن آمده است، محمد بن طلحه، امام صادق(ع) را از بزرگترین افراد اهل‌بیت، دارای علم فراوان، بسیار اهل عبادت و زهد و تلاوت قرآن توصیف کرده است، مالک بن انس از ائمه فقهی اهل‌سنت گفت در مدتی که پیش امام صادق(ع) رفته بود، همیشه او را در یکی از سه حالت نمازخواندن، روزه‌داری و ذکرگفتن دیده است.

وی افزود: در کتاب بحارالانوار چنین آمده که امام صادق(ع) در پاسخ به درخواست فقیری، چهارصد درهم به او داد و چون سپاس‌گذاری او را دید، انگشترش را نیز که ده هزار درهم می‌ارزید، به وی بخشید، روایت‌هایی نیز از انفاق‌های پنهانی امام صادق(ع) در دست است، به نوشته کتاب کافی، او شب‌ها مقداری نان و گوشت و پول در کیسه می‌ریخت و به صورت ناشناس به در خانه تهیدستان شهر می‌برد و میان آنها تقسیم می‌کرد.

این استاد حوزه ادامه داد: ابوجعفر خثعمی نقل کرده است که امام صادق(ع) کیسه پولی را به او داد و از او خواست آن را به فردی از بنی‌هاشم بدهد و نگوید که چه کسی آن را فرستاده است، به گفته خثعمی هنگامی که آن فرد پول را گرفت، برای فرستنده آن دعا کرد و از امام صادق(ع) گله کرد که با وجود ثروتش چیزی به او نمی‌دهد، ابوعبدالله بلخی نیز نقل کرده است که روزی امام صادق(ع) به درخت نخل پوسیده‌ای خطاب کرد که ای نخلی که مطیع پروردگارت هستی از آنچه خداوند در تو قرار داده ما را اطعام کن، در آن حال از آن درخت خرماهای رنگارنگ بر ما بارید.

خطیب با اشاره به اینکه در دوران امامت امام صادق(ع)، آزادی بیشتر برای ابراز عقیده وجود داشت و آزادی علمی و دینی بیشتری بود، گفت: به علت ضعف حکومت اموی، آزادی بیشتری برای ابراز عقیده به وجود آمد و بحث‌های علمی بسیاری در موضوعات مختلف درگرفت، این آزادی علمی و دینی که برای کمتر امامی از ائمه دوازده‌گانه وجود داشت، سبب شد تا شاگردان امام آزادانه در مباحث علمی شرکت کنند و فضای باز علمی سبب شد از امام صادق(ع) روایات فراوانی در زمینه‌های گوناگونِ فقه، کلام و… نقل شود.

استاد حوزه ادامه داد: امام صادق(ع) به جهت ضعف حکومت اموی، فعالیت علمی بسیار بیشتری نسبت به دیگر امامان شیعه داشت، شمار شاگردان و راویان او را ۴۰۰۰ نفر دانسته‌اند و بیشتر روایات اهل‌بیت(ع)، از امام صادق(ع) است و از این‌رو مذهب شیعه امامیه را مذهب جعفری نیز می‌خوانند.

خطیب تصریح کرد: امام صادق(ع) در میان پیشوایان فقهی اهل‌سنت نیز جایگاه بالایی برخوردار بود و ابوحنیفه و مالک بن اَنَس از ایشان روایت کرده‌اند، ابوحنیفه او را عالم‌ترین فرد در میان مسلمانان دانسته است.

وی افزود: امام صادق(ع) با وجود ضعف حکومت اموی و درخواست شیعیان، برضد حکومت قیام نکرد، او درخواست‌های ابومسلم خراسانی و ابوسلمه خلال را برای برعهده ‌گرفتن خلافت رد کرد، امام صادق(ع) در قیام عمویش زید بن علی شرکت نکرد و شیعیان را نیز از قیام پرهیز می‌داد، با این‌ همه روابط حسنه‌ای با حاکمان زمان خود نداشت و به جهت فشارهای سیاسی حکومت‌های اموی و عباسی از روش تقیه استفاده می‌کرد و به یارانش نیز چنین توصیه می‌کرد.

خطیب اظهار کرد: امام صادق(ع) به‌منظور ارتباط بیشتر با شیعیان، پاسخ به سؤالات شرعی آن‌ها، دریافت وجوه شرعی و رسیدگی به مشکلات شیعیان، سازمان وکالت را تشکیل داد، فعالیت این سازمان در زمان امامان بعد گسترش پیدا کرد و در غیبت صغرا به اوج رسید و در زمان او فعالیت غالیان گسترش یافت، ایشان با اندیشه غُلُوّ برخورد و غالیان را کافر و مشرک معرفی کرد.

این استاد حوزه تشریح کرد: امام صادق(ع) به علت احضار حکومت، به عراق سفر کرده و به کربلا، نجف و کوفه رفته است، وی قبر امام علی(ع) را که تا پیش از آن پنهان بود، به یارانش نشان داد و برخی از علمای شیعه معتقدند که امام صادق(ع) به دستور منصور دوانیقی و بر اثر مسمومیت شهید شده است، برطبق منابع روایی شیعه، ایشان امام کاظم(ع) را به عنوان امام به اصحاب خود معرفی کرده بود، اما به منظور حفظ جان امام کاظم(ع) پنج نفر را وصی خود معرفی کرد که بعد از شهادت امام صادق(ع) فرقه‌هایی مختلفی در شیعه شکل گرفت.

این استاد حوزه بیان کرد: سید محمدحسین حسینی طهرانی معتقد است پس از رحلت پیامبر(ص) و حوادث تلخی که در رابطه با تحریف حقیقت اسلام و انحراف آن از مکتب اهل‌بیت(ع) رخ داد جامعه مسلمانان نیاز به دو شوک و نهضت داشت یک شوک عملی به منظور بیدار ساختن امت که توسط امام حسین(ع) و نهضت او صورت گرفت و دیگری شوک علمی برای احیای معارف قرآن و دین که توسط امام صادق(ع) انجام شد.

خطیب افزود: شیعیان هرگاه در سخن پیامبر(ص) اختلاف‌نظر پیدا می‌کردند، به سخن حضرت علی(ع) تمسک می‌کردند و آنگاه که در سخن علی اختلاف ‌نظر داشتند، به سخن امام صادق(ع) رجوع می‌کردند، به جهت نقل بیشترین روایات فقهی و کلامی از امام صادق(ع) است، به همین دلیل مذهب شیعه امامی را مذهب جعفری نیز می‌خوانند، امروزه امام صادق(ع) به نام رئیس مذهب جعفری مشهور است.

وی در پایان تاکید کرد: در متون حدیثی شیعه، مناظرات و گفت‌وگوهایی میان امام صادق(ع) و متکلمان مذاهب دیگر و نیز برخی از منکران وجود خدا گزارش شده است، در برخی از مناظرات، شاگردان امام صادق(ع) در حضور وی در زمینه‌ای که تخصص داشته‌اند، با دیگران مناظره کرده‌اند، در این جلسات امام صادق(ع) بر مناظره نظارت کرده و گاه خود نیز وارد بحث شده است، برای مثال در گفت‌وگو با عالمی از اهل شام که خود درخواست مناظره با شاگردان امام صادق(ع) را داشت، امام از هشام بن سالم خواست تا در زمینه کلام با او گفت‌وگو کند، همچنین از فردی که قصد مناظره با او را داشت، خواست تا در هر زمینه‌ای که می‌خواهد، ابتدا با شاگردانش گفت‌وگو کند و در صورت غلبه بر آن‌ها با او مناظره کند، آن فرد در زمینه قرآن با حُمران بن اَعیَن، در زمینه ادبیات عربی با ابان بن تغلب، در فقه با زُراره و در کلام با مؤمن الطاق و هِشام بن سالم مناظره کرد و مغلوب شد.