پشیمانی قلبی از گناه؛ مقدمه توبه/ باید همواره به بخشش الهی امیدوار بود

حجت‌الاسلام یونس گلی، معاون تهذیب حوزه علمیه استان ایلام در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از ایلام، با اشاره به اینکه توبه‌کردن بر طبق آیات قرآنی بر همه واجب است، اظهار کرد: خداوند در سوره نور، آیه 31 می‌فرماید، «...وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ؛ ...و همگی بسوی خدا بازگردید ای مؤمنان، تا رستگار شوید!» در این آیه اشاره به توبه کردن همه مؤمنان است و بیان نشده که فقط گناه‌کاران توبه کنند.
وی با اشاره به آیه 8 سوره تحریم، «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّکُمْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیُدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ یَوْمَ لَا یُخْزِی اللَّهُ النَّبِیَّ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ...؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید بسوی خدا توبه کنید، توبه‌ای خالص؛ امید است (با این کار) پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغهایی از بهشت که نهرها از زیر درختانش جاری است وارد کند...»، گفت: کسانی که مؤمن هستند در جاهایی ممکن است غفلت کنند و گناهی از آنها سر بزند، وقتی انسان این آیات را می‌خواند امیدوار می‌شود، برای کسانی که گناه کرده‌اند در صورتی که توبه کنند خداوند هدیه‌ای در نظر گرفته و آن آمرزش و وعده بهشت است.
گلی با بیان اینکه در کنار آیات قرآنی در روایات نیز به اهمیت توبه اشاره شده است، افزود: در روایت آمده است که خداوند از توبه بندگانش به اندازه کسی که عقیم است اما بعد از مدتی بچه‌ او به دنیا می‌آید خوشحال‌تر می‌شود، کسی که زاد و توشه‌اش را در بیابان گم کرده و بعد از مدتی پیدا می‌کند خداوند از او خوشحال‌تر می‌شود و یا از تشنه‌ای که به آب می‌رسد خداوند از توبه بنده خود شادمان‌تر می‌شود.
معاون تهذیب حوزه علمیه استان ایلام گفت: توبه به معنای لغوی یعنی بازگشت از گناه، اما در اصطلاح به معانی مختلفی در قرآن آمده است، از جمله رجوع از طبیعت حیوانی و انتقال به حالت روحانی و انسانی و نزدیکی به خداوند؛ وقتی که انسان توفیق توبه را پیدا می‌کند مسلماً از طرف خداست و همین توفیق تضمینی برای پذیرش توبه فرد از سوی پروردگار است.
وی با اشاره به آیه 118 سوره توبه، «... ثُمَّ تَابَ عَلَیْهِمْ لِیَتُوبُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ؛ ... سپس خدا رحمتش را شامل حال آنها نمود، (و به آنان توفیق داد) تا توبه کنند؛ خداوند بسیار توبه‌پذیر و مهربان است!» بیان کرد: انسان باید توبه را همواره در برنامه خود داشته باشد، در آیات مختلف قرآن خداوند بندگان خود را به توبه تشویق می‌کند و این نشان از اهمیت توبه در زندگی همه ماست.
گلی با تأکید بر رعایت شرایط توبه حقیقی از گناهان، گفت: همین‌که انسان قلباً از گناه خود پشیمان و ناراحت باشد این مقدمه توبه است، بعد باید به جبران این گناه کار نیک انجام دهد مثلاً در حق‌الناس باید حق آن طرف مقابلامان را ادا کنیم، زیرا حق‌الناس اهمیت بیشتری دارد؛ چیزی که توبه ما را به حد کمال می‌رساند این است که آن حقوقی را که از دیگران ضایع کردیم جبران کنیم.
معاون تهذیب حوزه علمیه استان ایلام با اشاره به مثال‌های از توبه پیامبران، بیان کرد: این داستان‌های که در قرآن به آنها اشاره شده و حتی روایات تاریخی از توبه گناهکاران انسان را خیلی امیدوار می‌کند، مثل توبه قاتل حضرت حمزه عموی پیامبر(ص) و خیلی اشخاص دیگر، خداوند در آیه 70 سوره فرقان می‌فرماید، «إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَٰئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ ۗ وَکَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِیمًا؛ مگر کسانی که توبه کنند و ایمان آورند و عمل صالح انجام دهند، که خداوند گناهان آنان را به حسنات مبدّل می‌کند؛ و خداوند همواره آمرزنده و مهربان بوده است!».
وی با بیان اینکه خداوند شرک را نمی‌بخشد اما پایین‌تر از آن را مورد بخشش قرار می‌دهد، گفت: باید همواره امیدوار به آمرزش از سوی پروردگار بود، خداوند در آیه 53 سوره زمر می‌فرماید، «قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ؛ بگو: «ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.» وقتی که وحشی که به آن صورت عموی پیامبر(ص) به قتل می‌رساند بخشیده می‌شود پس چگونه ما امیدوار نباشیم.